بحرانی دیگر برای مطبوعات ایران؛ گرانی کاغذ

12:18:11 1396-10-01

در هفته‌های گذشته مدیران مطبوعات غیردولتی از کمبود کاغذ که به گرانی آن در بازار منجر شده، گلایه داشته‌اند.

به گزارش سایت «رئال ایران.نت» به نقل از خبرنامه پیک ایران، روزنامه شرق در روزهای گذشته ناچار شده از تعداد صفحاتش کم کند. این روزنامه 4 صفحه کمتر شده است. علت ساده است: کاغذ گران شده است. مهدی رحمانیان، مدیرمسئول شرق، دراین باره به روزنامه دولتی ایران گفته است: «با این شیوه بدون هیچ دردسری خیال مسئولان از این عنصر مزاحم در جامعه راحت می‌شود و دیگر نیازی به این همه تذکر هیأت نظارت و برخورد قضایی و دادگاه هم نیست.»

محمدتقی روغنی‌ها، مدیرعامل مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران که روزنامه ایران و مجموعه مطبوعات زیرمجموعه آن را منتشر می‌کند، گفته گرانی کاغذ در هفته‌های اخیر، از یک طرف در پی آن بوده که برخی تجار کاغذ، بازار را ترک کرده‌اند؛ و از طرف دیگر شنیده‌ها حاکی است دو کارخانه بزرگ تولید کاغذ در چین و کره جنوبی که بخش عمده‌ای از کاغذ وارداتی ایران را تامین می‌کرده‌اند، تعطیل شده‌اند.

در هفته‌های گذشته مدیران مطبوعات غیردولتی از کمبود کاغذ که به گرانی آن در بازار منجر شده، گلایه داشته‌اند. گفته می‌شود قیمت کاغذ حتی تا ۷۰ درصد بالا رفته است. این یعنی هزینه کاغذ مطبوعات تقریبا دو برابر شده است.

بعضی از این مطبوعات از تعداد صفحه‌هایشان کم کرده‌اند تا بتوانند هم‌چنان چاپ شوند. برخی هم اعلام کرده‌اند که فعلا به طور کلی چاپ نشریه‌شان را متوقف می‌کنند و صرفا دیجیتالی منتشر می‌شوند تا زمانی که باز استطاعت پیدا کنند که کاغذ بخرند و روی دکه بیایند.

محمدتقی روغنی ها خرید عمده کاغذ از سوی یکی از موسسات مطبوعاتی عمده ایران را از عوامل کم‌شدن کاغذ در بازار و افزایش قیمت آن بر شمرده است. او نامی مطرح نکرده اما در هفته‌های گذشته شایعه‌هایی در این باره مطرح شده که موسسه همشهری، وابسته به شهرداری تهران، که روزنامه همشهری و نشریات زیرمجموعه آن را چاپ می‌کند، حجم زیادی کاغذ خریده است و بازار دچار تلاطم شده است.

نسرین ظهیری، روزنامه‌نگاری که این‌روزها برای روزنامه جامعه فردا از مطبوعات مستقل ایران می‌نویسد، در روزهای گذشته در این باره توییت کرده بود «همشهری 6 هزار تن کاغذ مطبوعات را خریده و احتکار کرده. مطبوعات خصوصی به خاطر گرانی ناگهانی کاغذ تعطیل می‌شوند. چه کسی به مدیران همشهری اطلاع داده بود کاغذ گران خواهد شد؟ حالا همشهری هر کیلو کاغذ را هزار تومان گران‌تر به مطبوعات می‌فروشد.»

اما پدرام الوندی، معاون سردبیر روزنامه همشهری، در توییتر نوشت: «همشهری یک سوم کاغذ مطبوعات ایران را مصرف می‌کند و ذخیره راهبردی کاغذ برای یک بنگاه در ابعاد همشهری کاملا طبیعی است. البته مدیر بازرگانی همشهری گفته ما وارد بازی دلالی نشدیم و اگر هم شده‌اند غلط و‌ نادرست است. ولی ذخیره کاغذ یک رویه متداول است در همشهری. سال‌هاست که انجام می‌شود.»

در همین حال مدیر عامل مؤسسه ایران گفته است عامل دیگری که جو روانی بازار کاغذ روزنامه را در ایران آشفته‌تر کرد، شایعه افزایش تعرفه کاغذ بود.

دولت ایران اخیرا با حذف ارز رقابتی از واردات کاغذ تحریر، یارانه ارزی از کاغذ مورد استفاده در بازار لوازم تحریر را حذف کرد. در پی این تصمیم برخی به تصور این‌که این اتفاق برای کاغذ روزنامه هم خواهد افتاد، کاغذ‌های روزنامه موجود در بازار را خریدند.

هفته گذشته، روز چهارشنبه ۲۲ آذر، حسین انتظامی، معاون مطبوعاتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت که بانک مرکزی ارز دولتی به واردکنندگان کاغذ داده تا یک محموله ۱۰ هزار تنی کاغذ وارد کنند و این محموله حالا منتظر ترخیص از گمرک است. او هم‌چنین خبر داد دولت فعلا از افزایش تعرفه واردات کاغذ منصرف شده تا التهاب بازار کاغذ مطبوعات هم رفع شود. با این حال برخی مدیران مطبوعاتی، حسین عبدالهی، مدیر مسؤول روزنامه آرمان امروز، چنین تصمیم‌هایی را موقتی و راه‌حل کوتاه‌مدت می‌دانند.

جلال فیاضی، رئیس هیأت مدیره خانه مطبوعات استان خراسان رضوی، در این باره به روزنامه ایران گفته است: «هنوز تولید کاغذ داخلی ما به ویژه در زمینه کاغذ روزنامه به کیفیت لازم نرسیده است هرچند همیشه تأکید بر این است که از کاغذ داخلی استفاده شود. کاغذ داخلی که در مورد روزنامه‌ها متمرکز بر کاغذ تولید کارخانه مازندران است، هنوز کیفیت لازم را ندارد.»

او گفته است راه‌کار بلندمدت برای مشکل کاغذ مطبوعات ایران این است که دولت و بخش خصوصی در زمینه سرمایه‌گذاری برای تولید کاغذ در داخل ایران و بهبود کیفیت آن برنامه‌ریزی درازمدت داشته باشند.

ماجرای کمبود کاغذ مطبوعات ایران به مجلس هم کشید و روز ۲۸ آذر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در جلسه کمیسیون فرهنگی مجلس حاضر شد که در آن برخی اعضای این کمیسیون درباره مشکل کاغذ حرف زدند. آن‌جا هم نمایندگان مجلس از جمله درباره لزوم بهبود کیفیت کاغذ تولید داخل ایران حرف زدند.

با توجه به این‌که سیاست‌گذاری درباره نرخ ارز اختصاصی برای واردات کاغذ، یعنی به عبارت روشن‌تر میزان یارانه‌ای که به کاغذ وارداتی اختصاصی داده می‌شود، با دولت است، این وضعیت عملا ابزاری در اختیار دولت قرار داده که بتواند با استفاده از این اهرم بر مطبوعات منتقد فشار بیاورد.

هرچند در بحران کنونی هنوز به نظر نمی‌رسد ناشران مطبوعات در این باره دولت حسن روحانی را متهم کرده باشند که قصد اعمال فشار بر منتقدانش را دارد ولی این اهرم در دست دولت‌های قبلی هم بوده است. 

REALIRAN.net