ایران باید وارد سطح جدیدی از روابط با آذربایجان شود

15:11:58 1397-04-01

سال های زیادی روابط ما با همسایه شمالیمان یعنی با جمهوری آذربایجان پیچیده بوده است. زیرا دلایل جدی در تاریخ وجود دارد - تقریبا دو قرن پیش این دو کشور به دو امپراتوری، روسی و فارسی تقسیم شده اند.

سال های زیادی روابط ما با همسایه شمالیمان یعنی با جمهوری آذربایجان پیچیده بوده است. زیرا دلایل جدی در تاریخ وجود دارد - تقریبا دو قرن پیش این دو کشور به دو امپراتوری، روسی و فارسی تقسیم شده اند. اگر بخش شمالی در نهایت به یک جمهوریت تبدیل شد و مستقل شد و اما بخش آذربایجان ما تنها یکی از استانهای ایران شد و و حتی نتوانست خودمختار شود. مقامات ما باید قبول کنند که در هر فرصت روح ملی آذربایجانی ها را به صورت مخفی سرکوب می کنند. با این حال، تمام این سال ها آذربایجانی های تبریز، اردبیل و ترک های دیگر کشورمان، بطور صادقانه به ایران خدمت می کنند. همچنین همه می دانند که علی خامنه ای رهبر کشوران نیز ترک است و اما این را پنهان می کنند. 

اگر روابط با جمهوری آذربایجان در سال های 1991 -1992 میلادی را بیاد آوریم، در اینجا چیزی برای افتخار وجود ندارد. از همان ابتدا، دولت ما برای تحمیل اراده خود به این جمهوری کوچک جدید تلاش می کردند و می خواستند برای آن تعیین تکلیف کنند که با چه کسی دوستی کند و با چه کسی دشمنی و برای تحمیل راه اسلامی و حتی صدور انقلاب اسلامی در این کشور، تلاش می کردند. اما این برنامه آنها صورت نگرفت، زیرا حیدر علی اف حاکم باهوش، با تجربه به ریاست جمهوری آذربایجان رسید و با تلاش های وی روابط دوستانه بین ایران و آذربایجان توسعه یافت. اما متاسفانه همیشه این موفق آمیز نبود و اوایل سال 2000 در دریای خزر بین کشورهایمان درگیری صورت گرفت، طوری که  کشتی جنگی ما با تهدید از اسلحه کشتی هیدروگرافی آذربایجان را از محلی که بنظر مقامات ما برای ایران است، بیرون کردند. پس از این حادثه، هواپیمای شناسایی ما شروع به نقض مرزهای فضای هوایی آذربایجان کردند. این وضعیت تنها پس از نمایش تظاهرات هواپیماهای ترکیه در باکو پایان یافت، زمانی که آنکارا به مقامات ما بطور واضح نشان داد که پشت آذربایجان است... 

همانطور که می بینیم، مبنای روابط را نمی توان عالی خواند. اما با این حال جمهوری آذربایجاد در دوران سخت کنار ایران بود، طوری که وقتی جورج بوش رئیس جمهور سابق آمریکا برای بمباران کردن ایران می خواست از سرزمین جمهوری آذربایجان استفاده کند، این کشور به خواسته آمریکا در این رابطه جواب رد داد.  ارزش این اقدام بسیار بالا است. اخیرا نیز- پس از آغاز ریاست جمهوری روحانی - وضعیت به مراتب بهتر رسید. روحانی توانست روابط کسب و کار عادی با الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان بوجود آورد. این توسعه متقابل روابط تنها به نفع کشور ما است- توافقنامه های متقابل امضاء شده، روابط اقتصادی در زمینه گردشگری توسعه یافته، سرمایه گذاریها زیاد شد، اجرای لایحه حمل و نقل «شمال و جنوب» ، ساخت راه آهن، پل ها، جاده ها و کارخانه های گیاهان دارویی ساخته شده ...
بله همه چیز به این راحتی پیش نمی رود. بنابراین برخی کشورها همکاری آذربایجان-ایران را نمی خواهند. یک مثال قابل توجه - آویگدور لیبرمن وزیر دفاع اسرائیل در آخرین لحظه سفر خود به باکو که باید در رژه نظامی اختصاص داده شده به 100-مین سالگرد نیروهای مسلح آذربایجان شرکت می کرد را لغو کرد. رژه نظامی 26 ژوئن میلادی برگزار خواهد شد و باید از لحاظ تعداد مهمان های دعوت شده خارجی، رکورددار باشد. وزیر دفاع اسرائیل نیز جزء مهمانان افتخاری که از سوی دولت آذربایجان دعوت شده اند، بود. همچنین امیر خاتمی وزیر دفاع ما نیز به این رژه دعوت شده است. بنابراین، آویگدور لیبرمن به دلیل حضور وزیر دفاع ما سفر خود به باکو را لغو کرد. در نتیجه، هیات رژیم صهیونیستی در این برنامه توسط چند افسر ناچیز شرکت خواهد شد ...

این مورد همچنین نشان داد که آذربایجان به چه حدی برای کشور ما احترام قائل است. این احترام را پنهان نمی کند. رهبری آذربایجان و به ویژه الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان نشان داد که برای گسترش و تقویت روابط با ایران تلاش می کند. اما این روابط می تواند تنها بر اساس همکاری دو طرفه، نه دیکتاتوری توسعه یابد. 
بنابراین ایران نیز بدون شک باید به روابط مثبت خود با آذربایجان ادامه دهد. زیرا باکو واقعا نسبت به ایران روابط مثبت دارد، غیر این ممکن نیز نیست، زیرا تقریبا نیمی از جمعیت ایران آذربایجانی هستند. به ویژه وقتی وضعیت ژئوپولیتیک نیاز به چنین اقدامات دارد- واشنگتن به لطف ترامپ ار برجام خارج شده است و کاخ سفید برای نابود کردن کشور ما دست به هر کاری می زند. در این وضعیت، یک دوست و شریک صادق و قابل اعتماد مورد نیاز ایران است. 

علاوه بر این، باکو دارای رابطه خوبی با اسرائیل است. این برای ما سودآور است با اینکه بعضی از سیاستمداران ما برعکس این را ادعا می کنند. بله چنین کانال ارتباطی با تل آویو مورد نیاز تهران برای بازی ژئوپولیتیک خود، است.  بله  اسرائیل برای ایران در ظاهر تهدید است و اما در واقع همه چیز به این سادگی ها نیست. امریکا می تواند از تل آویو در جنگ بزرگ پشتیبانی نکند. اما با این حال کشور ما باید با احتیاط رفتار کند و اقدامات غیر منطقی انجام ندهد. 
یکی از گام های معقول در این وضعیت، توسعه روابط با آذربایجان است. شاید سیاستمداران ما در نهایت درک کنند که جمهوری آذربایجان قوی مورد نیاز ایران است و به رغم فشارهای خارجی همچنان دوست صادق ما باقی خواهد ماند.  

محمد شمس

REALIRAN.net

برای برقراری ارتباط با نویسنده مقاله میتوانید به این ایمیل مراجعه نمائید: [email protected]