بازی بزرگ نفت: ایران گام خود علیه آمریکا را برداشت؟

13:07:31 1397-09-22

پس از تصمیم کشورهای عضو اوپک برای کاهش تولید 1.2 میلیون بشکه در روز، عدم اطمینان در بازار نفت در روزهای اخیر کاهش یافته است. این ما را به آینده امیدوار می کند، به خصوص کشور ما را که به دلیل تحریم های آمریکا به شدت رنج می برد. ایران در حال حاضر نقش فعالتری در بازار نفت دارد و به ویژه از اوپک حمایت کرده است. ما می خواهیم درباره چشم انداز و مزایای این تصمیم بحث کنیم؛ زیرا این مسئله مهمی برای آینده ایران و مردم ما است.

پس از تصمیم کشورهای عضو اوپک برای کاهش تولید 1.2 میلیون بشکه در روز، عدم اطمینان در بازار نفت در روزهای اخیر کاهش یافته است. این ما را به آینده امیدوار می کند، به خصوص کشور ما را که به دلیل تحریم های آمریکا به شدت رنج می برد. ایران در حال حاضر نقش فعالتری در بازار نفت دارد و به ویژه از اوپک حمایت کرده است. ما می خواهیم درباره چشم انداز و مزایای این تصمیم بحث کنیم؛ زیرا این مسئله مهمی برای آینده ایران و مردم ما است.

و نتیجه اصلی این است که ایالات متحده قادر به اجرای برنامه خود برای کنترل کامل بر اقدامات اوپک نشد. به رغم تهدید تکرار رویدادهای فاجعه آمیز پایان سال 2014، زمانی که قیمت نفت بسیار پایین آمد و کشورهای اوپک متوجه شدند چه تله ای دونالد ترامپ برای آنها در نظر دارد و آنها از آن جلوگیری کردند. ساندرا اوودکیر معاون دستیار وزیر انرژی ایالات متحده گفت که واشنگتن با هر گونه محدودیتی در بازار آزاد نفت، از جمله تصمیمات اوپک در مورد نفت، مخالف می باشد. اما خواسته ایالات متحده انجام نشد و نمی توانست صورت بگیرد- زیرا در غیر این صورت وضعیت ممکن بود با توجه به یک سناریوی پیش بینی نشده پیش رود و این امر ضربه بزرگی به اقتصاد کشورهای عضو اوپک و کل اقتصاد جهانی می شد. 

ما از تمامی اینها گذاشته ایم. در سال 2015 -2014 میلادی همه می گفتند که نفت ارزان باعث می شود که قدرت اقتصادی جهان قوی شود و توسعه آن آغاز خواهد شد. اما این اتفاق نیفتاد، زیرا کشورهایی که نفت را می فروشند، خرید های بزرگ صادراتی نیز انجام می دهند، پروژه های بزرگ زیربنایی، سرمایهگذاری در کشورهای دیگر و همچنین در بورس و در بازار کالا و سلاح فعال هستند. یعنی رکود در آنها به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر کل اقتصاد جهانی اثر می گذارد. ترامپ در تنفر کور خود از ایران، هنوز نمی فهمید که مسئله قیمت نفت دارای معیار طلایی است و این امر رشد اقتصادی در حال توسعه را تضمین می کند؛ یعنی به کشورهای تولید کننده نفت سود می دهد و به کشورهایی خریدار «طلای سیاه» اجازه می دهد که اقتصاد خود را توسعه دهند. 


بنابراین، مقامات ما در اتفاقات رخ داده خوشبینانه مینگرند. بنابراین، رئیس جمهور حسن روحانی اظهار داشت که تصمیم اوپک برای کاهش تولید نفت، شکست سیاست های مداخله ایالات متحده بوده است. روحانی گفت: «با وجود تلاش ایالات متحده برای دخالت در اوپک و تضعیف تعادل، به لطف مقاومت کشورهای عضو و تلاش وزیر نفت، برنامه های آنها شکست خورد». به گفته وی، وضعیت صادرات نفت ایران پس از معرفی تحریم های آمریکا بهبود یافته است. روحانی گفت: «هدف آمریکایی ها متوقف کردن صادرات ما بود و من می خواهم به مردم بگویم که صادرات نفت ما پس از 4 نوامبر خیلی بهتر از قبل از آن است». 

رئیس جمهور را می تواند درک کرد - اگر چه تحریم های آمریکا در ماه نوامبر میلادی با استثناء موقت برای چین، هند، ایتالیا، یونان، ژاپن، کره جنوبی، تایوان و ترکیه صادق بود و تولید نفت در کشور ما به میزان قابل توجهی کاهش یافت. بنابراین، در ماه اکتبر میلادی، این میزان به 3.296 میلیون بشکه در روز در مقایسه با 3.823 میلیون بشکه در ماه آوریل میلادی رسید. چیز دیگری این است که در شرایطی که اوپک طی شش ماه آینده کاهش تولید نفت را به توافق رساند، قیمت نفت نسبتا پایدار شد و سود کشورهای تولید کننده نفت به میزان ناچیز کاهش یافت. همچنین ارزش پول ما نیز تا حدی تقویت یافته است. این به رغم این واقعیت است که ایران به دلیل تحریم های ایالات متحده، از کاهش تولید نفت معاف شده است و همچنین لیبی و ونزوئلا نیز به علت شرایط بسیار ناپایدار در این کشورها، از کاهش تولید نفت آزاد شده اند.

من در مورد چشم انداز این توافق خوش بین هستم، به ویژه پس از اینکه الکساندر نواک رئیس وزارت انرژی روسیه یکی از کشورهای اصلی شرکت کننده، ابراز اطمینان کرد که این توافق کار خواهد کرد. در عین حال ما نباید فراموش کنیم که در اوپک همه چیز هنوز بسیار وابسته به موقعیت روسیه و عربستان سعودی است و وضعیت موجود در اینجا غیرعادی است - تولید در عربستان سعودی در ماه نوامبر میلادی به 11.2 میلیون بشکه در روز رسیده است، در حالی که روسیه در پایان ماه اکتبر میلادی تولید خود را به 11.6 میلیون بشکه در روز رسانده است. 
این به طور طبیعی خطرات خاصی را برای کل بازار ایجاد می کند. واقعیت این است که تحلیلگران کشورهای مختلف موافقند که برای ایجاد تعادل در بازار نفت، باید تولید آن را روزانه به 1.7 میلیون بشکه کاهش داد. علاوه بر این، طبق برآورد آژانس بین المللی انرژی، تقاضا برای نفت اوپک در سال 2019 به میزان 1.7 میلیون بشکه در روز کمتر از سطح تولید در ماه اکتبر میلادی خواهد بود. این خطر برای اقتصاد ایران این است که ما می توانیم نگران احتمال افزایش تولید نفت شیل از سوی ایالات متحده باشیم و همچنین امکان افزایش قیمت نفت. به عبارت دیگر، اقتصاد ایران میتواند برای یک دوره زمانی کوتاه مدت، براساس قیمت یک بشکه نفت حدود 55-60 دلار، سر کند. 

با این حال، همه چیز می تواند در اینجا به اتفاقات مثبت تبدیل شود. به عنوان مثال، قیمت پایدار 60 دلار در هر بشکه نفت، برای ما نیز بد نیست. البته، دوست داشتیم قیمت بالاتر برود، اما کارشناسان از مشاوره معتبر ریستاد انرژی محاسبه کرده اند که اوپک + باید تولید را به 1.5 میلیون بشکه در روز برساند تا قیمت نفت به 70 دلار در هر بشکه برسد. یعنی، حتی اگر تمام شرکت کنندگان در توافقنامه که در 7 ماه نوامبر میلادی به امضاء رسیده است، کاهش به طور کامل بازار نفت را متعادل نخواهد کرد، به این معنا که در مورد قیمت نفت بالاتر از 65 دلار هنوز باید فراموش کرد. این احتمال وجود دارد که آنها در مسیری بین 65 تا 55 دلار در هر بشکه تغییر کنند. بازی بزرگ نفت که ایران در آن در برابر ایالات متحده قرار گرفته، می تواند به نفع کشور ما با زیان کمتری به پایان رسد. آیا این چیزی نیست که همه ما می خواهیم؟