اگر قیمت نفت سقوط کند ایران چه خواهد کرد: سه گزینه

17:55:00 1397-10-05

من مطمئن هستم که نه تنها من، بلکه همه در حال حاضر با اضطراب سقوط قیمت نفت را کنترل می کنند. قیمت نفت به سرعت و بدون وقفه در حال سقوط است و 45-50 دلار به ازای هر بشکه به فروش می رسد.

من مطمئن هستم که نه تنها من، بلکه همه در حال حاضر با اضطراب سقوط قیمت نفت را کنترل می کنند. قیمت نفت به سرعت و بدون وقفه در حال سقوط است و  45-50 دلار به ازای هر بشکه به فروش می رسد. دیروز، قیمت نفت بیش از 6 درصد سقوط کرد و به حداقل خود در طول سال رسید. آتی نفت خام آمریکا WTI و نفت خام برنت از 2017  میلادی به پایین ترین سطح خود رسید و این در حالی است که هر دو شاخص در سه ماهه چهارم سال جاری 40 درصد کاهش یافته است.


من نمی خواهم این را یک فاجعه بنامم و اما همه چیز در این سو حرکت می کند. آنچه اتفاق می افتد مرا به یاد رویدادهای سال 2014 می اندازد، زمانی که قیمت های نفت به طور غیرمنتظره سقوط می کردند و موجب فلج شدن کل صنعت نفت در کشورهای مختلف جهان شد. ایران نیز از این رنج برد و در حال حاضر به احتمال زیاد حادثه 4 سال پیش تکرار می شود. برای چی؟ در کشور ما همه مقصر اصلی ترامپ و افزایش عظیمی تولید نفت شیل آمریکا را می دانند. حقیقت خاصی در این وجود دارد، اما نه بیشتر - بازارها تحت فشار بودند، زیرا نگرانی ها در مورد یک رکود اقتصادی خاص در سال 2019  میلادی وجود دارد. 


در این وضعیت، برای ایران انجام اقدامات، حیاتی است. از آنجایی که کشور ما بر روی نفت تمرکز می کند - امیدها، آینده، سرمایه گذاری و برنامه ها... ما سرمایه گذاران خارجی (در واقع در حال تلاش برای جذب هستیم) را برای پروژه های نفت و گاز جذب می کنیم. اگر قیمت نفت کاهش یابد، جذابیت چنین پروژه ها نیز می افتد - این یک اصل است. خوب، اما اگر هیچ سرمایه گذاری وجود نداشته باشد- ارزش ریال بیشتر از این سقوط خواهد کرد و وضعیت زندگی ما بدتر می شود. در حال حاضر، من می بینم که چگونه طلا و اوراق بهادار را در بازار جهانی بیشتر خریداری می کنند، علاقه به نفت به عنوان وسیله ای برای سرمایه گذاری پول کاهش یافته است.


در این وضعیت، من می خواهم در مورد سناریوهای احتمالی صحبت کنم. سه گزینه وجود دارد- فاجعه بار، هدفمند و خوش بینانه. بیایید با اولین شروع کنیم - یک فاجعه در انتظار ماست اگر ذخایر نفتی در ایالات متحده با همان سرعت رشد کنند و تولید در حوزه های شیل آمریکا همچنان افزایش یابد. اما این فاجعه نه تنها برای ایران بلکه جهانی است؛ زیرا همه کشورهای تولیدکننده نفت، روسیه، عربستان سعودی، ونزوئلا، نیجریه، مکزیک، عراق، قطر، بحرین، کویت، امارات متحده عربی و غیره را تحت تاثیر قرار خواهد داد. زیرا در اکثر این کشور ها فروش نفت سود آور، قیمت نفت در هر بشکه باید حداقل 60 دلار باشد. حالا ما قیمت 50 دلار را می بینیم ...


یعنی اگر همه چیز اینگونه ادامه پیدا کند، وضعیت اقتصادی ایران با بحران جدی روبرو خواهد شد و استانداردهای زندگی کاهش خواهند یافت و سرمایه گذاران خارجی به حداقل خواهند رسید، تجارت خارجی فلج خواهد شد و ... اما این یک گزینه فاجعه آور بود و این بعید است.
یک گزینه واقع تر این است که از بهمن ماه سال جاری زمانی که اولین نتایج معامله اوپک + منتشر خواهد شد، قیمت نفت پایدار خواهند شد. ایجاد ثبات به طور کامل در بازار نفت در تابستان به عنوان نتیجه کاهش تولید نفت از سوی کشورهای عضو اوپک و کشورهای دیگر که در نشست ماه دسامبر در وین به امضاء رسید، انتظار می رود. اکثر کارشناسان اقتصادی میگویند که نگرانی در مورد کاهش تقاضای نفت بزرگ نمایی شده است و ریسک کاهش طرح بحساب نیاورده شده و این باعث بازگشت قیمت به سطح عادلانه خواهد شد. 


در واقع، قیمت 50-45 دلار در هر بشکه، پایین ترین حد فاجعه است. پس از آن، قیمت نفت باید افزایش یابد، زیرا قیمت های فعلی برای تولید کنندگان نفت شیل آمریکا نیز سود آور نیست. البته، کاهش در بازار جهانی کالا، افزایش نرخ تخفیف فدرال رزرو آمریکا، طول دادن روند فرایند خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (Brexit)، مشکل حل نشده کمبود بودجه دولتی ایتالیا، ادامه جنگ تجاری بین ایالات متحده و چین، تمام این عوامل سیاسی و اقتصادی باعث ایجاد شرایط نامطمئن در میان سرمایه گذاران شده است. اما ادامه کاهش قیمت نفت بار دیگر تکرار می کنم که حتی عربستان سعودی و آمریکا را نیز در آستانه فاجعه و ورشکستگی قرار خواهند داد. آیا آنها نیاز به این را دارند؟ 


درک این که وضعیت نباید از کنترل خارج شود و این اظهارات که اکنون توسط مقامات عربستان سعودی و روسیه انجام شده است، بسیار خوش بین کننده می باشد. درک این که کاهش بیشتر قیمت نفت باعث می شود که سود اکثر تولید کنندگان اوپک ناکافی باشند. شالر با وجود قیمت های پایین، مشکلات مالی دارد. احتمالا ممکن است که در نشست بعدی اوپک + که در اواخر ماه فوریه میلادی و اوایل ماه مارس سال 2019 میلادی در جمهوری آذربایجان برگزار شود، توافق نامه ای برای کاهش بیشتر تولید نفت فراهم شود.


بنظر من، ایران باید در این نشست شرکت کند و حتی کوچکترین نقشی حتی نمادین خود را برای کاهش تولید نفت را بپذیرد. بله، مقامات ما اکنون با صدای بلند می گویند که کشور ما تحت تحریم ها قرار دارد و بنابراین هیچ گونه تعهدی برای کاهش تولید نفت نمی تواند بدهد. اما باید واقعیت را گفت- تحریم ها به ایران اجازه فروش نفت خود را به کشورهای زیاد جهانی، می دهد. بنابراین آیا بهتر نیست حتی نمادین هم شده به جای فروش مقدار زیاد نفت به قیمت ارزان، از اوپک + حمایت کرد و به افزایش قیمت نفت کمک کرد؟


در نهایت، یک سناریوی خوش بینانه وجود دارد – اکثر کارشناسان بر این باورند که قیمت های پایین نفت در حال حاضر سرمایه گذاران در ایالات متحده را نیز خواهند ترساند و این تاثیر منفی بر توسعه نفت شیل خواهد داشت. علاوه بر این، اگر اطلاعات دقیق در مورد مقدار کاهش تولید نفت از کشورهای اوپک موجود باشد، این می تواند منجر به کاهش نگرانیها در بازار، شود.  واقعیت این است که برای اکثریت مطلق کشورهای تولید کننده نفت، از جمله ایالات متحده، بهترین قیمت برای نفت بین 60 تا 70 دلار در هر بشکه است. همچنین برای عربستان سعودی، روسیه و آمریکا که تولید کننده شیل است، 80 دلار برای هر بشکه بهترین است.


اما نمیتوان تنها به دیگران امیدوار شد- خود ایران نیز باید یک بازیکن فعال در بازار نفت باشد. بی دلیل نبود که روحانی رئیس جمهور کشورمان گفت که اگر ایران کمتر وابسته به نفت بود، تحریم های آمریکا تأثیر کمتری داشتند. روحانی گفت: «اگر بخش خصوصی نقش مهمی در کشور بازی می کرد و مدیریت کسب و کار اساسا بر روی شانه های بخش خصوصی می افتاد، امروز تاثیر تحریم ها بر کشور بسیار کمتر بود. اگر بودجه کشور از نفت تامین نمی شد، اثر تحریم ها قطعا کمتر بودند».  در اینجا من به طور کامل با او موافق هستم - ما بیش از حد درباره نفت صحبت می کنیم، اما در تلاش برای شکل گیری قیمت نفت کم نقش داریم. ما باید اقتصاد را اصلاح کنیم و در اوپک + بیشتر فعالیت کنیم تا درآمدهای نفتی را از دست ندهیم. در این صورت ما از گزینه هایی در رابطه با قیمت نفت ترس نخواهیم داشت و ما به آن وابسته نخواهیم بود. 

امیر مصطفوی

REALIRAN.net

برای برقراری ارتباط با نویسنده مقاله میتوانید به این ایمیل مراجعه نمائید: [email protected]