ترند جدید منطقه: معنی محور تهران-باکو-مسکو چیست؟

13:26:23 1397-10-28

در حالی که روابط ایران با آمریکا از سال 1979 تا 1980 میلادی به پایین ترین سطح خود رسید، در حالی که روابط ما با روسیه، آذربایجان، چین و سایر کشورها در دوره رنسانسی قرار دارند.

 در حال حاضر ما طرف های مشترک داریم و چشم انداز های خوبی دارد. سیاستمداران ما به وقت فهمیدند که در طی دولت ترامپ نمی توان از ایالات متحده انتظاراتی داشت و به این دلیل آنها به سمت همکاری با اروپا، ترکیه، آذربایجان، روسیه، چین، کره جنوبی و غیره جذب شدند. در رابطه با روسیه و آذربایجان این امر اخیرا به ویژه قابل توجه است، به ویژه اکنون که مسکو در حال آماده سازی یک نشست سه جانبه با ایران و آذربایجان است. روز چهارشنبه سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه در یک کنفرانس مطبوعاتی در رابطه با نتایج سال 2018 میلادی بیان کرد: «نوبت آنها است که نشست سه بعدی روسیه- ایران-آذربایجان برگزار کنند. ما در حال آماده سازی چنین نشست هستیم. من به شما اطمینان می دهم که این نشست برگزار خواهد شد». 


این یک پیام سیاسی بزرگ کرملین است که بیانگر خیلی چیزها می باشد. زیرا چشم انداز های نشست سه بعدی روسیه-آذربایجان-ایران بسیار زیاد است. اول از همه، ما باید در مورد بزرگترین پروژه راهآهن حمل و نقل شمال-جنوب صحبت کنیم. آذربایجان در اینجا به عنوان یک ارتباط بین روسیه و کشور ما ارزشمند است. پروژه "شمال-جنوب" یک پروژه مهم استراتژیک است. این نوع پروژه حمل و نقل نه تنها اقتصادی، بلکه از لحاظ ژئوپولیتیک نیز مهم است. اینها نشانگر تغییرات در موضوع اولویت های سیاست خارجی ایران، روابط ما با آذربایجان و روسیه، است. 


کریدور حمل و نقل «شمال و جنوب» برای حمل کالا از کشورهای آسیای جنوب شرقی و خلیج فارس به شمال اروپا طراحی شده است. انتظار می رود این پروژه راه آهن آذربایجان، ایران و روسیه را متصل کند. در مرحله اول، حمل 5 میلیون تن بار در سال و سپس افزایش آن تا 10 میلیون تن و بیشتر در نظر گرفته شده است. مزیت اصلی این راهرو این است که زمان تحویل کالا را بیش از دو برابر کاهش می دهد. 
بنابراین کوریدور شمال-جنوب، آذربایجان، روسیه و ایران را به هم وصل می کند و سود فراوانی برای کشورهای ما دارد.  این نیز مقامات ما را به توسعه بیشتر روابط با باکو و مسکو مجبور می کند. به ویژه در سال گذشته در حل و فصل وضعیت حقوقی دریای خزر، پیشرفت هایی صورت گرفت که به بسیاری از اختلافات را به پایان رساند. بنابراین بر اساس توسعه روابط سیاسی، روابط اقتصادی نیز توسعه یافت. در نتیجه، علاوه بر پروژه شمال-جنوب، پروژه ایجاد یک کورودور گاز از روسیه به ایران از طریق خاک آذربایجان به روز شد. اجرای موفقیت آمیز این پروژه همراه با اجرای پروژه "شمال-جنوب" همکاری سه جانبه بین کشورهایمان را توسعه خواهد داد. ما شاهد این توسعه هستیم، طوری که جمهوری آذربایجان برای ساخت راه آهن رشت-آستارا به ایران نیم میلیارد دلار وام داده است! 


در حال حاضر، جایگزینی برای توسعه روابط کشورمان با جمهوری آذربایجان وجود ندارد. ارمنستان، ترکمنستان و هیچ کشور دیگری نمیتوانند با سطح همکاری با جمهوری آذربایجان، مقایسه شود. ارمنستان نه راه آهن و نه بزرگراه های کافی برای جایگزین پروژه شمال-جنوب، دارد. اما آذربایجان دارای فرصت های زیادی برای ساخت و ساز چنین زیرساخت های حمل و نقل و انرژی دارد.
چشم انداز گسترده ای برای همکاری در سایر نهاد ها وجود دارد –بطور مثال، کارخانه مشترک تولید خودرو به نام «خزر» افتتاح شده است. 
این همگرایی بردار است که با کلمات سرلشکر محمد باقر رئیس ستاد کل ارتش ما مورد تایید قرار می گیرد، وی در دیدار با الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان در طی سفر خود به این کشور بیان کرد که ایران قره باغ کوهستانی را جزء قلمرو آذربایجان می داند و از تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان حمایت می کند. وی تاکید کرد: «ایران همچنان به حمایت از تمامیت ارضی آذربایجان در آینده نیز ادامه خواهد داد. تغییر زورکی مرزها غیر قابل قبول است، ایران در این مسئله همیشه از آذربایجان حمایت می کند». الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان به نوبت خود از وی خواستار انتقال قدردانی خود به رهبری ایران، جهت چنین نگرش برادرانه از سوی کشور ما نسبت به جمهوری آذربایجان شد و از موضع عادلانه ایران به شدت قدردانی کرد. 


بیانیه های رئیس ستاد کل ما به طور کلی بیانگر خیلیچیزها برای ما ایرانیان است. همه ما می دانیم که هیات عمومی مشترک نیروهای مسلح نقش اقتدار عالی فرماندهی نظامی، هدایت و هماهنگ سازی فعالیت های سپاه پاسداران و ارتش را ایفا می کند. بر این اساس، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح ایران، در واقع بالاترین مقام سلسله مراتب نظامی را به خود اختصاص می دهد و تنها آیت الله علی خامنه ای رهبر کشورمان رتبه بالاتر از آن را دارد. به این ترتیب، از طریق رئیس ستاد کل ایران، مقامات ما به وضوح موضع واضح خود را بیان کرده اند و همانطور که می بینیم، آذربایجان از این موضع قدردانی می کند.  


چنین مراحل سیاسی و اقتصادی همان چیزی است که ایران نیاز دارد تا خود را با سیاست چند بردار در برابر تهدیدات و فشار ایالات متحده و عربستان سعودی محافظت کند. این که ما از سوی شمال دوستانی چون آذربایجان و روسیه داریم، فرصت های زیادی جهت مقامات برای ما فراهم می کند. این مسئله از لحاظ اقتصادی و سیاسی دو طرف سودمند است و به همین ترتیب ایران که بزور آشکار خواستار حل و فصل اختلافات قره باغ کوهستانی با اصول تمامیت ارضی و حاکمیت آذربایجان است، ابراز چنین حمایت یک پیام واضح برای ارمنستان که از پروژه های منطقه ای دور مانده، است.


ارزیابی چشم انداز های اقتصادی نیز سخت است- در سال 2018 میلادی حجم حمل و نقل کالا توسط راه آهن شمال-جنوب صد برابر افزایش یافته است. این جهش بزرگ نشان می دهد که منابع اینجا بزرگ هستند. از آنجا که با توجه به تحریم های علیه کشور ما، اجرای یک سیاست اقتصادی کامل در منطقه برای ما سخت است، به این دلیل این گونه پروژه ها با کشورهای همسایه، می توانند اقتصاد کشور ما را توسعه دهد. چشم اندازها عظیم موجود است - کشور ما همانند هند، می خواهد از طریق راهرو شمالی-جنوبی به اروپا دست یابد. یعنی کالاها از کشورهای ما برای شمال اروپا، از مسیر شمال-جنوبصورت خواهند گرفت. 


زمانی که ایالات متحده با ما مقابله می کند، چنین چند بردار و تعادل در روابط با همسایگان برای کشورما بسیار مهم است.  مشارکت با آذربایجان، روسیه، چین، ترکیه و سایر کشورهای دوست، تقویت روابط اقتصادی و سیاسی و اجرای پروژه های مشترک – تمامی اینها به ایران برای غلبه بر دوره سخت و تحریم ها علیه کشورمان، کمک خواهد کرد. محور تهران-باکو-مسکو در این راستا، معنی بسیار مهمی دارد.

محمد شمس

REALIRAN.net

برای برقراری ارتباط با نویسنده مقاله میتوانید به این ایمیل مراجعه نمائید: [email protected]